Newsletter prawny: Praca w upały – obowiązki pracodawcy względem pracownika

Upały do nie tylko dyskomfort, ale przede wszystkim realne zagrożenie zdrowia. Ryzyko wzrasta zwłaszcza wtedy, kiedy podczas wysokich temperatur musimy wykonywać pracę zarobkową i nie możemy schować się przed słońcem w momencie, w którym czujemy taką potrzebę. Dlatego polskie prawo daje pracownikom konkretne narzędzia, które mają ich chronić. Podajemy co i w jakich warunkach im się należy.  

Warto wiedzieć,że gdy temperatura przekracza określone progi, szef ma bezwzględne obowiązki wobec pracownika.

Absolutną podstawą są zimne napoje. Na taką potrzebę wskazuje art. 232 Kodeksu pracy oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. Pracodawca musi zapewnić nieodpłatne napoje:

• Powyżej 25°C na otwartej przestrzeni
• Powyżej 28°C w pomieszczeniach, wliczając w to wszystkie biura

Ważne jest to, że pracodawca nie może zastąpić tego obowiązku ekwiwalentem pieniężnym. Stały i nieograniczony dostęp do zimnych napojów musi być przez całą zmianę.

Ważne jest to, że pracodawca nie może zastąpić tego obowiązku ekwiwalentem pieniężnym. Stały i nieograniczony dostęp do zimnych napojów musi być przez całą zmianę.

W najbardziej uciążliwych warunkach, niektórzy pracownicy mają również prawo do jednego gorącego posiłku profilaktycznego. Pracodawca musi go zapewnić, ale tylko wówczas, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:

• Praca jest wykonywana w pomieszczeniach zamkniętych, w których ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura powyżej 25°C.
• Jest to praca fizyczna, która powoduje w ciągu zmiany efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet.

Obowiązkiem pracodawcy jest także dbałość o otocznie, w którym wykonywana jest praca. Jeśli w biurze jest wentylacja lub klimatyzacja, muszą działać, a nawiew nie może być skierowany bezpośrednio na pracownika. Przed słońcem powinny chronić żaluzje, rolety czy markizy w oknach. Jest to konieczne, by pomieszczenie nadmiernie się nie nagrzało. 

Oprócz powyższego, pracodawca musi zapewnić dostęp do bieżącej wody do celów higienicznych. Przy pracach szczególnie brudzących i wykonywanych w wysokiej temperaturze, ten obowiązek jest ściśle określony. Zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie  ogólnych przepisów BHP, pracodawca musi zapewnić co najmniej 90 litrów wody dziennie na każdego pracownika.

Pracownikowi przysługuje jeszcze jedno uprawienie, ale jest ono dość ryzykowne. Otóż ma on prawo do odmowy pracy, na mocy art.  210. § 1 Kodeksu pracy. Otóż: „w razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego”.

Natomiast należy mieć świadomość, że „bezpośrednie zagrożenie” to nie zwykły dyskomfort, tylko realne ryzyko udaru, zasłabnięcia albo wypadku spowodowanego dekoncentracją (np. u operatora maszyny, pojazdu). Za uzasadnioną odmowę pracy, pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia, ale jeśli jest to nieuzasadniony wniosek, to ryzykuje nawet zwolnieniem dyscyplinarnym.

Upały będą co roku. Dlatego warto znać swoje prawa w zakresie pracy podczas wysokich temperatur, by dzięki temu zadbać o swoje zdrowie i komfort podczas pełnienia obowiązków służbowych.